Hai vận động viên Việt Nam hoàn thành giải siêu trail 330km Tor des Géants tại Italy

Hai vận động viên Việt Nam, Lê Thị Hằng và Lưu Đức Toản, vừa ghi dấu ấn lịch sử khi trở thành những người Việt đầu tiên hoàn thành giải siêu trail khắc nghiệt Tor des Géants – chặng đua 330km không nghỉ giữa dãy núi Alps của Italy. Thành tích của họ không nằm ở tốc độ, mà ở sức bền vượt qua giới hạn con người giữa địa hình hiểm trở, nơi mà chỉ có khoảng 60% số người xuất phát về đích. Tor des Géants, nghĩa là 'Tháp của những người khổng lồ', diễn ra tại thung lũng Aosta từ ngày 13 đến 19 tháng 9. Đây không phải một giải chạy đường phố hay marathon. Đây là một chặng đua leo núi siêu dài, liên tục, không có chặng cố định, không có giờ nghỉ bắt buộc. Vận động viên tự quản lý việc chạy, nghỉ, ăn và ngủ. Lê Thị Hằng, đến từ Vũng Tàu, về đích sau 138 giờ 40 phút. Lưu Đức Toản về đích trước đó khoảng 50 phút, với thành tích 137 giờ 50 phút. Cả hai đều nằm trong giới hạn thời gian 150 giờ của ban tổ chức, giữ lại biên độ an toàn khoảng 11 đến 12 giờ. Nhưng khoảng cách với nhóm dẫn đầu là rất lớn: nhà vô địch nam Jia Ju Zhao (Trung Quốc) hoàn thành trong 65 giờ 55 phút 22 giây, trong khi nhà vô địch nữ Katharina Hartmuth (Đức) về đích với 67 giờ 10 phút 09 giây. Bối cảnh của giải đấu này không thể so sánh với bất kỳ giải chạy thông thường nào. Tổng độ cao tích lũy lên tới hơn 24.000 mét, tương đương leo gần ba lần đỉnh Everest từ mực nước biển. Đường chạy trải qua hơn 20 đèo cao trên 2.000 mét, với sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ban ngày và ban đêm trên núi cao. Các vận động viên phải tự tìm đường, tự quản lý nước uống và lương thực giữa các trạm tiếp tế. Cuộc đua năm nay có ba vận động viên gốc Việt tham dự. Ngoài Lê Thị Hằng và Lưu Đức Toản, một người Việt định cư tại Pháp cũng xuất phát nhưng không hoàn thành. Sự hiện diện của nhóm ba người này mang tính cá nhân, tự chọn lọc, không phải một phái đoàn quốc gia có tổ chức. Điều đáng nói là quá trình chuẩn bị của hai vận động viên này, cho thấy một hệ sinh thái trail đang nhen nhóm tại Việt Nam. Lê Thị Hằng từng hoàn thành Prenn Trail 250 km, Son La Ultra Trail 100 km và Vietnam Mountain Marathon (VMM) 100 km. Lưu Đức Toản từng chinh phục UTMB 100 km tại Pháp, Mantra 116 km ở Thái Lan, ULJU Trail 9 Peaks 100 km ở Hàn Quốc và Mt. Fuji 100 km ở Nhật Bản. Chính Lưu Đức Toản đã đưa ra một nhận định kỹ thuật đáng chú ý sau khi về đích. Anh nói rằng đã chạy UTMB 100 km – một trong những giải ultra trail danh giá nhất thế giới – nhưng Tor des Géants 'khó hơn nhiều lần, thách thức hơn nhiều'. Anh mô tả những đoạn đường vách đá không có dây an toàn, nơi chỉ một bước trượt nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Lịch sử giải đấu ghi nhận một trường hợp tử vong vào năm 2026, khi vận động viên Yang Yuan trượt chân, ngã và va đập vào đầu. Điều này nhắc nhở rằng Tor des Géants không chỉ là cuộc chạy đua với thời gian, mà còn là cuộc chạy đua với rủi ro an toàn cố hữu của địa hình núi cao không có dây bảo hộ. Về mặt cấu trúc cuộc đua, Tor des Géants có quy định đặc biệt: không có chặng cố định, không có giờ nghỉ bắt buộc. Điều này biến giải đấu thành một bài kiểm tra sinh tồn liên tục, nơi mỗi vận động viên tự quyết định khi nào chạy, khi nào dừng, khi nào ngủ. Có 7 trạm tiếp tế lớn, cách nhau khoảng 50 km, nơi cung cấp thức ăn, nước uống và hỗ trợ y tế. Phân tích chiến thuật từ dữ liệu cho thấy thành tích của Lê Thị Hằng và Lưu Đức Toản thuộc nhóm giữa và cuối đoàn đua. Với thời gian gần gấp đôi nhà vô địch, họ không cạnh tranh vị trí top đầu. Nhưng điều đó không làm giảm giá trị của thành tích. Trong một cuộc đua mà khoảng 40% người tham dự bỏ cuộc giữa chừng, việc về đích là một kết quả của thiểu số thực sự. Đáng chú ý, khoảng cách thời gian giữa Lê Thị Hằng và Lưu Đức Toản chỉ vỏn vẹn 50 phút sau 330 km chạy liên tục. Sự gần nhau bất thường này đặt ra câu hỏi liệu họ có chiến thuật hỗ trợ nhau trong suốt hành trình, hay đơn giản là cả hai có năng lực tương đương ở mức nền tảng. Hiện chưa có dữ liệu chính thức về chiến thuật từng chặng để xác nhận. Một góc nhìn phản trực giác: thế giới trail đang chứng kiến sự vươn lên của châu Á. Chiến thắng của Jia Ju Zhao (Trung Quốc) ở nội dung nam không chỉ là một khoảnh khắc cá nhân, mà là tín hiệu cho thấy các vận động viên châu Á đang hội tụ với tiêu chuẩn đỉnh cao toàn cầu nhanh hơn tốc độ phát triển của cộng đồng trong nước. Sự hiện diện của Việt Nam trong cùng cuộc chơi, dù ở nhóm giữa, là một phần của làn sóng mở rộng này. Điều bị bỏ qua trong các bài viết đầy cảm hứng là chi phí và nguồn lực. Không có dữ liệu về việc hai vận động viên được tài trợ hay tự túc. Không có thông tin về huấn luyện viên, nhóm hỗ trợ hoặc trại huấn luyện độ cao trước giải. Mô hình của họ có vẻ là các nhà vô địch nghiệp dư cấp cao, tự lái, tự chi trả, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hành trình. Sự thiếu hụt dữ liệu này là một điểm mù quan trọng. Không ai biết điều kiện thể lực thực sự của họ trước giải, không có số liệu kiểm soát nhịp tim, không có phân tích tách giờ từng chặng. Thành tích hoàn thành là có thật và đáng được ghi nhận, nhưng nó không cho phép đánh giá định lượng về đường cong phong độ hay tình trạng chấn thương. Trong ba thập kỷ quan sát các cuộc đua thể thao, tôi học được rằng kỷ lục chỉ là con số, còn lịch sử là những gì họ không nói ra. Tại các giải đấu lớn, các nhà báo thường đổ dồn về người chiến thắng trước, và những người về đích sau đó chỉ nhận được một dòng chữ nhỏ. Nhưng trong một cuộc đua mà phần lớn số người xuất phát bỏ cuộc, chính những người về đích với khuôn mặt lấm lem bùn đất mới là câu chuyện đáng kể nhất. Câu chuyện của Lê Thị Hằng và Lưu Đức Toản là câu chuyện của những người phụ nữ, đàn ông đứng sai vị trí, chạy sai đường thường được trải thảm, nhưng họ vẫn bước đi. Họ không ghi danh vào lịch sử bằng cách đánh bại ai, mà bằng cách không bỏ cuộc. Nhìn xa hơn, thành tích này đặt ra một câu hỏi tiến bộ cho thể thao Việt Nam: nếu hệ sinh thái trail trong nước tiếp tục phát triển với các giải đua từ 100 km đến 250 km, thì bao lâu nữa một vận động viên Việt Nam sẽ không chỉ về đích, mà sẽ lọt vào top ba của một giải siêu trail thế giới? Khi đó, thể thao không phải là giới hạn của thể chất, mà là ngôn ngữ chung của khát vọng.